અદાણી પોર્ટ્સની ૫૦૦ મિલિયન ટનની અસાધારણ વિકાસગાથા”

અદાણી પોર્ટ્સની ૫૦૦ મિલિયન ટનની અસાધારણ વિકાસગાથા”
નમસ્કાર!
ઘણીવાર એવું કહેવામાં આવે છે કે એક સંશોધક તેના દ્વારા અપનાવવામાં આવેલા માર્ગ દ્વારા ઘડાય છે, જ્યારે કે માર્ગ તેના માટે લાયક સંશોધકની રાહ જુએ છે.
હું લાંબા સમયથી માનતો આવ્યો છું કે એક સંશોધકના જીવનમાં કોઈ આખરી પડાવ હોતા નથી. પણ ફક્ત વિરામની ક્ષણો હોય છે, જ્યારે તમે જે અંતર કાપ્યું છે તેના પર તમે પાછળ ફરીને આશ્ચર્ય સાથે નજર નાખો છો, અને પછી તમારામાં ફરી શરૂ કરવાની શક્તિ શોધો છો.
આજે પાછળ જોવાનો એક એવો વિરામ છે, અમે જે નિર્માણ કર્યું છે તેની વિશાળતાને ગ્રહણ કરવા અને ૫૦૦ મિલિયન ટન કાર્ગોને પાર કરીને અદાણી પોર્ટસ અને સ્પેશ્યલ ઇકોનોમિક ઝોન(APSEZ) ની અસાધારણ સિદ્ધિ પર ચિંતન કરવાની એક દુર્લભ ક્ષણ છે.
પરંતુ આ સ્કેલની સિદ્ધિઓ ક્યારેય ફક્ત સંખ્યાઓ વિશે નથી. પણ વારસા વિશે છે.સંખ્યાઓ કામગીરીને માપે છે. વારસો કંઈક ગહન માપે છે. તે દ્રષ્ટિની હિંમત, વિશ્વાસની સહનશક્તિ અને મોટાભાગના લોકો કલ્પના પણ ન કરે તેવી બાબતોને લક્ષ્ય બનાવવાની હિંમતને માપે છે.
અદાણી સમૂહના દરેક વ્યવસાયમાં અમે લક્ષ્યોને વિંધીએ છીએ. અમે વિક્રમો તોડીને ઉદ્યોગોને પુન:વ્યાખ્યાયિત કરીએ છીએ. પરંતુ આજનો દિવસ વિશિષ્ટ છે, કારણ કે અદાણી પોર્ટસ અને સેઝની સફર મારા માટે અત્યંત વ્યક્તિગત છે. અને જ્યારે હું પાછળના લાંબા પથ પર નજર કરું છું, ત્યારે મારી જાતને હું એક અનિવાર્ય સવાલ પૂછું છું- અમે આટલા દૂર કેવી રીતે પહોંચ્યા?
મહાન સંગઠનોનું ગઠન બે વાર થાય છે. પ્રથમ, આશા, આત્મવિશ્વાસ અને પ્રતીતિ દ્વારા અને બીજું, વાસ્તવિક જગતમાં, જ્યાં સપનાઓ પળે પળે, ઈંટે ઈંટે, હાથો હાથ બાંધવામાં આવે છે.
તેથી, આજે અમે જે ઉજાણી કરી રહ્યા છીએ તેના જેવા સીમાચિહ્નો ફક્ત વ્યવસાયિક દ્રષ્ટિએ માપી શકાતા નથી.
તે અમારા એવા લોકો વિશે છે જેમણે મારામાં ભરોસો કરવાનું, મારી સાથે ચાલવાનું અને મારી સાથે નિર્માણમાં હાથ મિલાવવાનું પસંદ કર્યું. તે અમારા સંઘર્ષો, જીત, નિષ્ફળતાઓની યાદો વિશે છે જે તમામનું આગમન અદાણીની ભાવનાને વ્યાખ્યાયિત કરવા માટે થયું હતું.
તે વર્ષોના અમારા બલિદાનમાં છુપાયેલી કથાઓ વિશે છે. આ કથા ક્યારેય સમાચારની હેડલાઇન્સમાં દેખાયા નહીં, પરંતુ મારા માટે અદાણીની ગાથાની આ સાચી હેડલાઇન્સ હતી.
મુન્દ્રાએ અમારા દ્રષ્ટિકોણને તેનું પ્રથમ ભૌતિક સ્વરૂપ આપ્યું. અહીં અમારી શ્રદ્ધા હકિકત, હિંમત પ્રતિબદ્ધતા અને પ્રતીતિ નક્કર બની.
આ સમૂહના સ્થાપક તરીકે મારા માટે આ એક ખૂબ જ વિનમ્ર ક્ષણ છે કારણ કે ૫૦૦ મિલિયન ટનની યાત્રામાં આ સીમાચિહ્ન ક્યાંક કોઈ એક વ્યક્તિ વિશે બંધ થઈ ગયું. તે તમારા બધા માટે શ્રદ્ધાંજલિ બની ગયું. અદાણી પોર્ટસના ભાઇઓ-બહેનોએ એક સાહસિક ખ્વાબ અને સાહસિક યાત્રાને જીવંત વારસામાં પરિવર્તિત કરી દીધી.
મને હજુ પણ ઘણી સંઘર્ષમય યાત્રાઓ સ્પષ્ટપણે યાદ છે, અમદાવાદથી મુન્દ્રા એક જૂની કોન્ટેસા કારમાં રાતોરાત ડ્રાઇવિંગ કરીને જતા મારી સાથે મલય હોય. ૧૯૯૦ ના દાયકામાં મુન્દ્રા પહોંચવા ખરેખર કોઈ રસ્તા નહોતા અને મને પણ તેનું આશ્ચર્ય છે કે અમે તે કર્યું. કારણ કે તેમના સાચા મનથી કોઈ પણ માણસ રાતભર એવી જગ્યાએ વાહન ચલાવી શક્યું ન હોત. કારણ કે તે સમયે, બંદરો અને ભારતીય લોજિસ્ટિક્સનું ભવિષ્ય ધૂંધળુ અને પશ્ચિમ ભારતના ખૂબ જ છેવાડે એક વિશાળ અનંત માર્શલેન્ડ જેવું ભાસતું હતું.
અને છતાં કદાચ એ જ અમારો સૌથી મોટો ફાયદો હતો. અમે વીસેક વર્ષની વયના દાયકાના અંતમાં હતા. અમારા આશાવાદે હજુ સુધી જોખમ લેવાની શિસ્ત શીખી નહોતી. તે ઉંમરે તમે નિષ્ફળતાનો અર્થ સંપૂર્ણપણે સમજી શકતા નથી. અને ક્યારેક જે બીજાઓ અશક્ય ગણીને ફગાવી દે છે, તે જ તમને એવી હિંમત આપે છે
वो लम्बे रास्ते, वो रातें, वो यार का साथ,
अंधेरों में भी थमी नहीं, हमारे सपनों की बात।
थक कर रुकना तो – हमारी फितरत में न था,
बस दिल में एक ही फ़िक्र थी – मुकद्दर बनना था।
શંકાની તે ક્ષણોમાં મલય એ કરશે જે કોઈ મેનેજમેન્ટ કન્સલ્ટન્ટ કે પ્રેરક વક્તા ક્યારેય વધુ સારી રીતે કરી શક્યું ન હોત. મારી પેઢીની શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાંની એકનું શીર્ષક તે ગીત ગાશે.
रोते हुए आते हैं सब – हँसता हुआ जो जाएगा,
वो मुकद्दर का सिकंदर – जानेमन कहलाएगा!
વિશાળ શૂન્યતાની વચ્ચે, કોઈક રીતે તે એલેક્ઝાન્ડર ધ ગ્રેટની ઉજવણી કરતા ગીતની ફિલસૂફી, અમારું પોતાનું ખાનગી ગીત બની ગયું. તેને સંપૂર્ણપણે સમજ્યા વિના, અને કદાચ, તેણે અમારા અંતરમનમાં કંઈક ઊંડાણમાં અવાજ આપ્યો. એક હઠીલી માન્યતા છે કે જો ભાગ્ય તમારી પાસે પોતાની મેળે ન આવે તો તમારે બહાર જઈને તેને જાતે બનાવવું પડશે.
કારણ કે અત્યાર સુધી બનેલી તમામ મહાન સંસ્થાઓ બાબતે સત્ય આ છે: ભવિષ્ય સંપૂર્ણપણે દૃશ્યમાન હોવાના કારણે તમે શરૂઆત નથી કરતા. તમે શરૂઆત એટલા માટે કરો છો કારણ કે તમારી પ્રતીતિ તમારી શંકા કરતાં વધુ મજબૂત છે.
મારા મિત્રો, મુન્દ્રાની આ કથની છે.
મુન્દ્રા એક તણખલું હતું. આ તણખલું અદાણી પોર્ટસ અને સેઝનું કેન્દ્ર બન્યું. APSEZ અદાણી સમૂહનું કેન્દ્ર બન્યું. અને અદાણી સમૂહ ભારતીય માળખાગત સુવિધાઓનું કેન્દ્ર બન્યું.
ભારતના કાંઠેથી આ વિચાર બાદમાં હજીરા, દહેજ, કંડલા, ધામરા, કૃષ્ણપટ્ટનમ, કટ્ટુપલ્લી, ગંગાવરમ, એન્નોર, કરાઈકલ, વિઝિંજામ અને પછી ભારતના કિનારાથી આગળ ઓસ્ટ્રેલિયા, ઇઝરાયલ, શ્રીલંકા, તાંઝાનિયા સુધી વિસ્તર્યો.
અમે જે નિર્માણ કર્યું તે સંપત્તિનો સંગ્રહ નહી. તે ૧૯ પોર્ટ્સ અને ટર્મિનલ્સનું એક જીવંત નેટવર્ક છે. એક સિસ્ટમ અને કામકાજની એક ફિલસૂફીનું એક જીવંત માળખું છે. મુખ્ય હેતુ એક રાષ્ટ્ર નિર્માણનો.
ઉભરતા રાષ્ટ્રની નર્વસ સિસ્ટમની જેમ, દરેક નોડ બીજાને મજબૂત બનાવે છે, દરેક જોડાણ બીજાના મૂલ્યનો ગુણાકાર કરે છે અને દરેક વિસ્તરણ સમગ્ર સિસ્ટમને વધુ સ્થિતિસ્થાપક, બુદ્ધિશાળી અને વધુ જીવંત બનાવે છે.
અમે સૌથી મોટી જે ક્ષમતા વિકસાવી છે તે બંદરો કેવી રીતે બનાવવા તે નહોતી. તેના કાર્ગોનો, કનેક્ટિવિટીનો, ઉદ્યોગનો, વિશ્વાસનો, અને રાષ્ટ્રીય ગતિના પ્રવાહનું સર્જન કેવી રીતે કરવું તે હતી.
પરંતુ, આ સફર દરમિયાન મારા માટે બીજી અનુભૂતિ ક્યાંક એટલી જ મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ. જેમ જેમ નેટવર્ક વિસ્તરતું ગયું, તેમ તેમ સ્પષ્ટ થતું ગયું કે આ હવે કોઈ એક સ્થાપક, એક કમાન્ડ સેન્ટર કે એક વ્યક્તિની ઇચ્છાશક્તિ વિશે નથી. આટલા વિરાટ કદની કોઈ સંસ્થા આ રીતે નિર્માણ કરી શકાતી નથી. આટલું વિશાળ કોઈ નેટવર્ક ફક્ત કેન્દ્રીય સૂચના પર ચાલી શકતું નથી.
વાસ્તવિક જાદુ બર્થ પર, યાર્ડમાં, રેલ સાઈડિંગ પર, દરિયાઈ ચેનલમાં થઈ રહ્યો હતો. આ તમામ અંતિમ માઈલ પર થઈ રહ્યું હતું. વર્ષ પછી વર્ષ. મહિના પછી મહિના. દિવસ પછી દિવસ. શિફ્ટ પછી શિફ્ટ. કલાક પછી કલાક. આ રીતે આ સંસ્થાનું કલેવર ખરેખર બનાવવામાં આવી રહયું હતું.
સમય જતાં અમારા વિસ્તરણ સાથે એક સત્ય વધુ સ્પષ્ટ થયું કે મહાન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કંપનીઓનું સંચાલન દૂરના કેન્દ્રથી થતું નથી. પણ વાસ્તવિકતાની સૌથી નજીકના લોકો,ડેશબોર્ડ આવે તે પહેલાં સમસ્યા પારખનારા લોકો, વિલંબ વિક્ષેપ બને તે પહેલાં કાર્ય કરનારા લોકો અને જેમના આંતરડા અને અનુભવ સિસ્ટમોને કાર્યરત રાખે છે તેમના દ્વારા તેને જીવંત કરવામાં આવે છે.
છેવટે છેલ્લા માઇલ પર માનવીય પ્રયાસ જ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને કાર્ય કરવા દે છે. તેથી જ અમારા ૫00 મિલિયન ટનના સીમાચિહ્નને ગૌરવની ભાષામાં ઉલ્લેખવું જોઈએ કે જેઓ ઉત્પાદકતા અને સલામતીના સતત દબાણ હેઠળ ચોકસાઈ સાથે આગળ વધતા ક્રેન ઓપરેટરો, મરીન ટીમો જે જહાજો, ભરતી, ચેનલો અને સમયપત્રકને ગોઠવેલું રાખી છેલ્લા માઇલને અમલમાં મૂકે છે: આયોજકો અને લોજિસ્ટિક્સ ટીમો, જાળવણી ટીમો જેમની કુશળતા નિષ્ફળતા દેખાય તે પહેલાં નિષ્ફળતાને અટકાવે છે જે સહુ ગતિશીલ ચાલોમાં જટિલતાનું સંચાલન કરે છે.
और सबसे बढ़कर, उन श्रमिक भाइयों को – जो अपने घर से हजारों किलोमीटर दूर आकर काम करते हैं –
जो महीनों तक साइट के कैंप में रहकर – अपने बच्चों का बचपन दूर से ही गुजरते देखते हैं –
लेकिन हर महीने घर पैसे भेजकर – अपने परिवार के चेहरे पर मुस्कान बनाए रखते हैं।
આપણે ક્યારેય ન ભૂલવું જોઈએ કે આ વ્યક્તિ બજેટમાં દટાયેલી કોઈ અદ્રશ્ય વસ્તુ નથી. તે નીવ કી ઇંટ છે જેના પર આ બધું ઊભું છે. તેના શ્રમ, તેની શિસ્ત અને તેમનું બલિદાન આજની ઉજવણીને શક્ય બનાવે છે અને આપણને આવતીકાલ માટે નિર્માણ કરવાનો આત્મવિશ્વાસ આપે છે.
अभी तो बस ज़मीन नापी है – हौसलों का आसमान बाकी है
तुम्हारी ही बाजुओं के दम पर – कई और बड़े इम्तेहान बाकी हैं।
ये 500 मिलियन टन की सिद्धि – अपने श्रमिकों के नाम करता हूं।
तुम्हारे पसीने की हर बूंद को – झुककर प्रणाम करता हूं।
જો વાસ્તવિકતાની સૌથી નજીકના લોકો જ જાદુનું સર્જન કરે છે, તો અમારી ફરજ એવી સંસ્થા જે માલિકીને કાર્યસ્થળ સુધી પહોંચાડે,એક એવી સંસ્થા જ્યાં અમલદારશાહી પહેલને ગૂંગળાવી ન નાખે, એક એવી સંસ્થા જ્યાં આદર એ દૈનિક કાર્યકારી સિદ્ધાંતનું નિર્માણ કરવાની છે જે તેમના માટે યોગ્ય હોય.
આ રીતે ઉપરથી નિયંત્રણ વધારીને નહીં પરંતુ જમીનની નજીક નિર્ણય, ક્ષમતા અને માલિકી વધારીને આપણી સિસ્ટમોને માપશે.
જેમ આપ ઘણા જાણો છો, એમ અમારા બધા વ્યવસાયોમાં અમે અમારી જાતને કેવી રીતે ગોઠવીએ છીએ તેને ફરીથી ડિઝાઇન કરી રહ્યા છીએ. અમે વંશવેલોને સપાટ કરવા અને ફ્રન્ટલાઈનને સશક્ત બનાવવા માટે ત્રણ-સ્તરીય માળખા તરફ આગળ વધી રહ્યા છીએ.
હું સ્પષ્ટપણે કહેવા ઇચ્છું છું કે આ ખર્ચ ઘટાડવા વિશે નહી. પણ સશક્તિકરણ વિશે છે. ભવિષ્યમાં જે સંસ્થાઓ વિજયી થશે તે સૌથી ઊંચો વંશવેલો ધરાવતી નહીં હોય. તેઓ સૌથી ઝડપી પ્રતિક્રિયાઓ ધરાવતી હશે અને તે ફક્ત ત્યારે જ થઈ શકે છે જ્યારે નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા કાર્યસ્થળની નજીક જાય.
આ રીતે બહુવિધ સ્તરોમાં પાલનની ફરજ પાડીને નહીં, પરંતુ એક સંસ્કૃતિ અથવા સશક્તિકરણનું નિર્માણ કરીને જ્યાં જવાબદારીને ગર્વથી સ્વીકારવામાં આવે છે તેવા ઓછા ઘર્ષણવાળા સંગઠનોનું નિર્માણ થાય છે.
આ જ ફિલસૂફી આપણા લોકોથી આપણા ભાગીદારો સુધી વિસ્તરવી જોઈએ કારણ કે જેમ જેમ આપણે આપણા સંગઠનને સપાટ કરીએ છીએ, તેમ તેમ આપણે આપણી આસપાસની ઇકોસિસ્ટમની ગુણવત્તાને વધુ ઊંડી બનાવવી જોઈએ અને જેમ આપણે આપણી પોતાની ટીમો સાથે કરીએ છીએ તેવી જ રીતે આપણા ભાગીદારો સાથે એ જ ગૌરવથી વર્તવું જોઈએ.
સૌથી મજબૂત સાહસો લાંબા ગાળે તેમના ભાગીદારોને નબળા પાડીને ક્યારેય બનાવવામાં આવતા નથી.જ્યારે આપણા ભાગીદારો આર્થિક રીતે તંદુરસ્ત હોય છે ત્યારે તેઓ સિસ્ટમમાં પ્રતિબદ્ધતા, સ્થિતિસ્થાપકતા અને આત્મવિશ્વાસ લાવે છે. તેઓ વધુ સારી રીતે રોકાણ કરી વધુ સારી રીતે અમલમાં મૂકે છે. મુશ્કેલ સમયમાં તેઓ મજબૂત રીતે ઊભા રહે છે. જ્યારે આવું થાય છે, ત્યારે આપણે પરસ્પર નિર્ભરતાની સાંકળ બનાવીએ છીએ જે દરેકને મજબૂત બનાવે છે.
આપણા સમૂહની આ નવી ઓપરેટિંગ ફિલસૂફી બનવી જોઈએ જ્યાં વેગ સશક્તિકરણથી, સ્થિરતા ગૌરવથી આવે છે અને લાંબા ગાળાની તાકાત પરસ્પર સમૃદ્ધિના સંબંધોથી આવે છે.
APSEZ પહેલેથી જ દીશા બતાવી રહ્યું છે. કરણ અને અશ્વની ગુપ્તાના નેતૃત્વ હેઠળ આ પરિવર્તને વાસ્તવિક આકાર લેવાનું શરૂ કરી દીધું છે. તેનાથી આપણા બધાને ગર્વ થવો જોઈએ, કારણ કે APSEZ ફક્ત વર્તમાનમાં પ્રદર્શન કરી રહ્યું નથી પણ તે ભવિષ્યમાં નેતૃત્વ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે તે દર્શાવે છે.
ભવિષ્યની વાત કરું તો ભારત એવા યુગમાં પ્રવેશી રહ્યું છે જેમાં લોજિસ્ટિક્સ ક્ષમતા તેની વ્યૂહાત્મક શક્તિ બનશે. તેથી જ આગામી પાંચ વર્ષ માટેની આપણી મહત્વાકાંક્ષા ફક્ત બોલ્ડ નહી પણ તે આવશ્યક છે.
એ ઉલ્લેખનીય છે કે અમને અમારો પહેલો ૧૦૦ મિલિયન ટન કાર્ગો સુધી પહોંચતા ૧૬ વર્ષ લાગ્યા. બીજા ૧૦૦ મિલિયન પાંચ વર્ષમાં આવ્યો. ત્રીજો માત્ર ત્રણ વર્ષમાં અને ચોથા તથા પાંચમા ૧૦૦ મિલિયન ટન કાર્ગો ફક્ત બે વર્ષમાં ઉમેરવામાં આવ્યો.
આ દર્શાવે છે કે એકવાર દ્રષ્ટિ અને અમલીકરણ એકરૂપ થવા લાગે ત્યારે ગતિ વધવા લાગે છે. તે સંયોજન હવે એક એવી યાત્રા જેમાં અમે ૨૦૩૦ સુધીમાં એક અબજ ટન સુધી પહોંચવાના માર્ગ પર નિશ્ચિતપણે આગળ વધી રહ્યા છીએ એવી અમારી યાત્રાને વ્યાખ્યાયિત કરી રહ્યું છે.
અમારી લોજિસ્ટિક્સ કામગીરી અને દરિયાઈ સેવાઓ વધુ ઝડપથી વધી આ જ સમયગાળામાં પાંચ ગણી વિસ્તરશે. આ મહત્વાકાંક્ષા એક અસાધારણ સ્કેલ પર છે અને તેને વાસ્તવિક બનાવવા માટે આપણા કરતા વધુ સારી રીતે કોઈ સજ્જ નથી.
હું સમાપન તરફ જઇ રહ્યો છું, ત્યારે જ્યાંથી મેં શરૂઆત કરી હતી તેના પર પાછો આવું તો મેં શરૂઆતમાં કહ્યું હતું કે એક સંશોધકનો કોઈ અંતિમ પડાવ હોતો નથી -ફક્ત વિરામની દુર્લભ ક્ષણોમાં જ્યારે તે આશ્ચર્યથી પાછળ જુએ છે કે તે કેટલો દૂર આવી ગયો છે અને બાદમાં તે પોતાનાથી જ ફરીથી શરૂઆત કરવા માટે પ્રતીતિ અને પ્રેરણા શોધે છે.
આ સાંજને ફક્ત ૫૦૦ મિલિયન ટનની ઉજવણીની ક્ષણ તરીકે યાદ ન રાખો. પરંતુ તેને આપણી માન્યતાને નવીકરણ કરવા અને આગામી ક્ષિતિજ પર નજર રાખવા માટે આપણે થોભ્યા હતા તે ક્ષણ તરીકે યાદ રાખો કે ૨૦૩૦ સુધીમાં એક અબજ ટન હવે આપણું મિશન છે.
हमने मुंद्रा की लहरों से सीखा… किनारों पर ठहरना क्या,
निकल पड़े उस राह पर… जहाँ लक्ष्य है आसमाँ।
रुकना हमारी फ़ितरत नहीं… उठना हमारी पहचान है,
एक शिखर के बाद – दूसरे की तलाश… यही अदाणी की उड़ान है।
અને અમે એ જ છીએ.
આગમન ક્યારેય અંત નહી. પણ ફરી પ્રયાણ આરંભવાનો સંકેત છે.
APSEZ નું શ્રેષ્ઠ હજુ પણ આપણી આગળ છે.
અદાણી સમૂહનું શ્રેષ્ઠ પણ હજુ આપણી આગળ છે.
અને ભારતનું પણ શ્રેષ્ઠ હજુ આપણી આગળ છે.
આભાર.
જય હિંદ.